EN

پژوهشگاه صنعت نفت رتبه برتر پژوهشگاه‌های كشور برای دومین سال پیاپی در شاخه فنی ومهندسی

خلق ثروت از طریق تولید فناوری

52 سال پس از تأسیس؛ بزرگ‌ترین سازمان پژوهشی كشور و یكی از بزرگترین مراكز تحقیقات نفتی جهان همچنان هدفمند و تأثیرگذار در متن صنعت نفت كشور به پیش می‌رود.

پژوهشگاه صنعت نفت تاكنون پایه‌گذار و پیشرو در بخش پژوهش و فناوری كشور بوده و طی سالهای اخیر توانسته در توسعه فناوری‌های مورد نیاز صنعت نفت به موفقیت‌های چشمگیری دست یابد. برنامه‌های پژوهشی این سازمان عمدتا كاربردی، توسعه‌ای است و حاصل آنها باید به صورت یك فناوری تجلی كرده و به صنعت نفت عرضه شود.

با این تفكر است كه امروزه واحدهای صنعتی تحت لیسانس پژوهشگاه در گوشه و كنار كشور و در صنعت نفت و دیگر صنایع، چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی، در حال كار است. تاكنون پژوهشگاه بیش از 40 لیسانس فناوری را به بخش‌های مختلف صنعت كشور فروخته است.

فناوری‌های پژوهشگاه حاصل تلاش پژوهشگران و تبدیل علم و فناوری و فناوری به ثروت است؛ كاری كه در دیگر مراكز علمی و پژوهشی كشور كمتر تجربه شده است.

امروز به مناسبت كسب رتبه اول كشور در زمینه فنی و مهندسی برای دومین سال پیاپی، گوشه‌ای از دستاوردهای اخیر پژوهشگاه را كه افتخاری برای صنعت نفت كشور محسوب می‌شود مرور كنیم.

دانش فنی تصفیه بنزین بازیافتی خارگ

بنزین بازیافتی، تجربه موفق همكاری پژوهشگاه صنعت نفت و پتروشیمی خارگ است كه با استفاده از دور ریز میعانات گازی این مجتمع، بنزین صادراتی تولید می‌شود.

این واحد با ظرفیت 1500 بشكه در روز برای تولید بنزین از برش‌های دور ریز میعانات گازی در مجتمع پتروشیمی خارگ راه‌اندازی شده‌ است.

نكته جالب اینجاست؛ خوراك واحد بنزین بازیافتی تا قبل از راه‌اندازی این واحد، به دلیل ناخالصی‌های گوگردی و برخی هیدروكربورهای سنگین ارزش نداشته و در Burnpit مجتمع پتروشیمی خارگ سوزانده می‌شود ولی در حال حاضر محصول این واحد تولیدی با قیمتی حداقل پنج دلار بیشتر از قیمت هر بشكه نفت خام صادر می‌شود.

پروژه مركاپتانزدایی شركت پتروشیمی خارک

با عنایت به اینكه پژوهشگاه صنعت نفت در جهت انتقال تكنولوژی‌های نوین قدم برداشته، اینك به عنوان صاحب لیسانس در تكنولوژی DMC و DMD شناخته شده است.

با استفاده از این فرآیند DMD/DMC می‌توان CS2، H2S، CoS و مركاپتانهای موجود در محصولات میان تقطیر از قبیل نفتا، بنزین و LPG و همچنین نفت‌ خام و میعانات گازی را حذف كرد.

پروژه مركاپتان‌زدایی كه در شركت پتروشیمی خارگ اجرا شده، میلیونها دلار ذخیره ارزی برای كشور به همراه داشته است، كه در گذشته، نیاز به چنین واحدهایی را تنها تكنولوژی‌های متعلق به شركت‌های UOP آمریكا و IFP فرانسه مرتفع می‌كردند.

اكنون تمامی عملیات مهندسی و خرید تجهیزات به منظور نصب سه واحد مركاپتان‌زدایی از نفتا به ظرفیت 4000 بشكه در روز و پروپان و بوتان، با ظرفیت 500 تن در روز در پتروشیمی خارک توسط پژوهشگاه صنعت نفت اجرا و راه‌اندازی شده است.

پژوهشگاه حامی سازندگان داخلی

توانمندی پژوهشگاه صنعت نفت در آزمایشات مربوط به نفت خام و صنایع بالادستی باعث شد این مركز به صورت رسمی از سوی وزارت نفت مرجع مناسب تضمین كیفیت و عملكرد تجهیزات معرفی شود. در این طرح كه با كمك انجمن سازندگان تجهیزات نفت و برخی از موسسات فعال حوزه فناوری تجهیزات انجام می‌شود، سازمانی مانند موسسه استاندارد تشكیل می‌شود كه وظیفه آن دادن certificate به تجهیزات صنعت نفت است.

اكنون با حمایت جدی مسئولان وزارت نفت، به ویژه معاون محترم پژوهش و فناوری فرصت مناسبی برای تعامل بین تولیدكنندگان و مصرف‌كنندگان ایجاد شده است به گونه‌ای كه مصرف‌كننده می‌تواند اطمینان حاصل كند تجهیزات خریداری شده استانداردهای مورد نیاز را كسب كرده و این باعث ایجاد اعتماد بیشتر نسبت به تولیدكنندگان داخلی می‌شود.

دانش فنی DMD برای تصفیه پروپان و بوتان در فازهای مختلف پارس جنوبی

با شروع تحریم‌ها، شركت‌های غربی از ارائه دانش فنی تصفیه پروپان و بوتان به ایران ممانعت كردند؛ كه این فرصتی را برای پژوهشگاه فراهم كرد كه دانش فنی DMD را برای تصفیه پروپان و بوتان و LPG پارس جنوبی، جایگزین دانش فنی رقبا كند.

در حال حاضر برخی از فازهای پارس جنوبی در حال طراحی این واحدها با استفاده از دانش فنی DMD پژوهشگاه هستند.

مشخصه اصلی این دانش فنی این است كه كل سولفور پروپان و بوتان را به استانداردهای جدید جهانی یعنی ppm 10، كاهش می‌دهد.

تكنولوژی DMC برای تصفیه میعانات گازی

با توجه به اینكه در حال حاضر در كشور، نفت خام‌ها و میعانات گازی ترش وجود دارد، تكنولوژی مركاپتان‌زدایی از نفت خام و میعانات گازی از اهمیت بالایی برخوردار است.

همچنین از آنجا كه مقادیر بسیار بالایی از میعانات گازی تولید شده در پارس جنوبی ترش هستند، فروش این میعانات، با مشكلات زیادی همراه است. پژوهشگاه برای رفع این مشكل، تكنولوژیDMC را برای تصفیه میعانات گازی به كار گرفته است. به طوری كه پس از راه‌اندازی تمام پالایشگاه‌های پارس جنوبی از فاز 2 و 3 تا فاز 24 كه جمعا حدود 1 میلیون بشكه در روز تولید میعانات خواهند داشت، همه این فازها میعاناتشان با تكنولوژی DMC پژوهشگاه صنعت نفت تصفیه خواهد شد.

با كسب این دانش فنی علاوه بر فروش میعانات ارزش افزوده خوبی عاید كشور خواهد شد كه می‌توان مبلغ آن را تا حدود 600 میلیون دلار در سال تخمین زد.

طراحی تصفیهخانه پیشرفته فاضلابهای صنعتی و بهداشتی مطابق با جدیدترین استانداردهای جهانی

تصفیه‌خانه پژوهشگاه صنعت نفت كه سال گذشته با تلاش كارشناسان این گروه به بهره‌برداری رسیده است، از روش بسیار پیشرفته MBR بهره می‌گیرد كه توده‌های میكروبی در این روش، حدود 5 برابر سامانه‌های متعارف است كه این امر سبب افزایش راندمان و عملكرد بهتر تصفیه‌ بیولوژیكی می‌شود؛ همچنین در مقابل شوك‌های وارد شده به سامانه مقاوم‌تر است.

اكنون گروه محیط زیست پژوهشگاه با در اختیار داشتن نیروهای متخصص و سال‌ها تجربه كاری در حوزه‌های نفت، گاز و پتروشیمی با حضور در فازهای 2 و 3 پارس جنوبی درصدد است تا با استفاده از روش‌های نوین تصفیه آب مانع از آلودگی محیط زیست در این منطقه شود.

حفاظت صنعتی و خوردگی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

انتخاب، جایگزینی و فرمولاسیون بازدارنده‌های خوردگی، ضدرسوب و مواد میكروب‌كش برای سیستمهای برجهای خنك‌كننده، خطوط لوله و تجهیزات فرآیندی، آنالیز شكست كلیه تجهیزات فرآیندی نظیر مبدل‌های حرارتی، بویلرها، پمپ‌ها، توربین‌ها، مخازن ذخیره‌سازی، خطوط لوله از پروژه‌های انجام شده در پژوهشگاه صنعت نفت است.

همچنین طراحی و اجراء سایت خوردگی اتمسفری و انتخاب سیستم‌های پوششی، ارزیابی و انتخاب سیستم‌های پوششی برای محیط‌های مختلف فرمولاسیون نانو پوششهای پایه آبی و حلالی مقاوم در برابر خوردگی، تعیین عمر باقیمانده تجهیزات از جمله تیوب كوره‌ها از جمله طرح‌های پژوهشگاه صنعت نفت در حل مشكلات خوردگی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی است.

طرح جزیره سبزسیری

پژوهشگاه صنعت نفت با همكاری شركت نفت فلات قاره در حال اجرای “طرح جزیره سبز سیری” است كه بر اساس آن با دفع كنترل پسماندها، كاهش مصرف انرژی، استفاده از انرژی‌های نو و به ویژه احیای خاك‌های آغشته به نفت گام‌های موثری در راستای پاكسازی این جزیره برداشته می‌شود. از اهم این اقدامات تعیین تكلیف 4000 تن لجن انباشته شده در این جزیره است.

طرح تولید انبوه نانو لولههای كربنی (CNT)

در راستای به كارگیری تكنولوژی نانو در صنعت نفت، نیازمندی به نانو موادهای مورد نیاز صنعت نفت وجود دارد. بنابراین در سال‌های گذشته طرح تولید انبوه نانو لوله‌های كربنی در دستور كار قرار گرفته كه با همت پژوهشگران واحد نیمه‌صنعتی تولید انبوه نانو لوله‌های كربنی راه‌اندازی شده است؛ كه ظرفیت این واحد بسته به نوع نانو لوله بین 20 تا 100 كیلوگرم در روز است.

با راه‌اندازی كارخانه تولید CNT با ظرفیت حدود 20 تن در سال و واگذاری آن به بخش خصوصی علاوه بر تامین نیاز داخلی به این ماده استراتژیك در تمامی بخش‌های صنعتی كشور می‌توان بازارهای خارجی برای آن پیدا كرد.

در كنار تكنولوژی تولید نانو لوله‌های كربنی، یك تكنولوژی جنبی به اسم “تولید اكسیدهای فلزی نانو ساختار” به دست می‌آید كه ظرفیت تولید آن 300 كیلوگرم در روز است كه خود بخشی از كارخانه تولید CNT است.

فناوری صددرصد ایرانی بازیابی گوگرد از گازهای اسیدی

گاز سولفید هیدروژن (H2S)، یك گاز سمی خورنده و خطرناك است كه می‌تواند باعث مسمومیت‌های شدید منجر به مرگ، خوردگی در تجهیزات فرآیندی و خطوط انتقال گاز شود و مشتقات ناشی از سوزاندن آن، آلاینده محیط زیست است.

در دانش فنی حذف مستقیم سولفید هیدروژن و تبدیل آن به گوگرد عنصری، كه توسط پژوهشگاه صنعت نفت توسعه داده شده، مراحل مختلف آزمایشگاه تا پایلوت با موفقیت كامل طی شده است. برای صنعتی كردن آن یك واحد نمایشی به ظرفیت 000/450 فوت مكعب در روز در پالایشگاه گاز فجر جم به منظور اثبات فناوری طراحی ساخته و نصب شده كه به لحاظ ظرفیت در ابعاد یك واحد صنعتی كوچك است و این واحد، در اردیبهشت 87 راه‌اندازی گردید.

تولید نانو سیالات

نانو سیالات، سیالات انتقال حرارت هستند كه با افزودن نانو لوله‌ها و دیگر ساختارها می‌توان انتقال حرارت را 20 تا 30 درصد افزایش داد، همچنین كاهش حجم مبدلها، كاهش مصرف آب در واحدهای صنعتی و در سیستم‌های cooling در سوپر كامپیوترها از دیگر موارد استفاده نانو سیالات است.

كاربرد ANG به جای CNG

یكی از كاربردهای مواد نانو ساختار تكنولوژی ANG است. ANG (ذخیره‌سازی گاز در نانو جاذب‌ها)، ظرفیت ذخیره‌سازی معادل CNG دارد كه مراحل آزمایشگاهی آن در پژوهشگاه با موفقیت انجام شده است و در 5 سال آینده می‌توان با توسعه دادن این تكنولوژی آن را جایگزین CNG كرد. فشار ANG حدود 35-30 بار است كه با توجه به فشار 200 بار CNG و طراحی مشكل سیلندرهای CNG و خطرناك بودن آن می‌تواند جایگزین مناسبی باشد.

نرمافزار PRS

یكی از مهمترین ابزارهای مورد نیاز جهت مدیریت مخازن، نرم‌افزارهای شبیه‌ساز مخازن می‌باشد. با استفاده از این نرم‌افزارها، پیش‌بینی رفتار و عملكرد مخازن در شرایط مختلف عملیاتی طی سناریوهای مختلف پیشنهادی امكان‌پذیر خواهد بود. شبیه‌ساز مخازن نقش كلیدی در بسته نرم‌افزاری مورد استفاده در صنایع بالادستی را به عهده دارد چرا كه بدون وجود این هسته مركزی، نتایج دیگر بخش‌های نرم‌افزاری عملا استفاده چندانی در مبحث مدیریت مخزن نخواهند داشت.

نسخه B نرم‌افزار PRS كه اولین نرم‌افزار شبیه‌ساز دینامیكی مخازن كشور می‌باشد، طراحی شده است و در مرحله آزمایش و مدلسازی یكی از مخازن مهم كشور می‌باشد.

طراحی نوین دوغاب سیمانی فوق سبك با استفاده از فناوری نانو

پس از آنكه یكی از شركت‌های پیمانكار خارجی نتوانست دوغاب سیمانی مطلوب را برای چاه 341 میدان مارون ارائه كند، از سیمان ابداعی پژوهشگاه در چاه فوق كه یكی از حساس‌ترین و سخت‌ترین مناطق عملیاتی است، استفاده كرد و نتایج به دست آمده بر اساس آزمایش‌های كنترل كیفی كارفرما و یك شركت بین‌المللی كاملا رضایت‌بخش و موفق گزارش شد.

پس از سیمان‌كاری چاه 341 میدان مارون، كارفرمای پروژه درخواست انجام عملیات سیمان‌كاری ده حلقه چاه میدان مارون را با استفاده از طراحی نوین دوغاب سیمان فوق سبك به پژوهشگاه صنعت نفت واگذار كرد كه سیمان‌كاری تمامی چاه‌ها با موفقیت كامل به اتمام رسید.

دستیابی به دانش فنی تولید گوگرد كشاورزی

در سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از گوگرد تولیدی صنعت نفت به شكل خام روانه بازارهای صادراتی می‌شد كه از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نبود، از سوی دیگر بررسی‌های فنی و اقتصادی انجام شده حاكی از آنست كه استفاده از گوگرد در صنعت كشاورزی نه تنها در بهبود كیفی و كمی محصولات موثر است، بلكه محل مصرفی مناسب برای گوگرد مازاد كشور است.

به همین خاطر محققان پژوهشگاه صنعت نفت با همكاری مدیریت محترم پژوهش و فناوری شركت ملی گاز ایران موفق به كسب دانش فنی تولید گوگرد كشاورزی متناسب با خاكهای كشور در پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد (خانگیران) كه بزرگترین تولیدكننده گوگرد در كشور محسوب می‌شود، شدند.

تاكنون كشورهای آمریكا، كانادا و لهستان به عنوان كشورهای تولیدكننده و عرضه‌كننده گوگرد كشاورزی در جهان به شمار می‌رفتند كه با دستیابی به این تكنولوژی ضمن توسعه فرهنگ خودباوری، كشورمان از وارد كردن این تكنولوژی بی‌نیاز شد.

ایزومیر در خدمت تولید بنزین مرغوب ایرانی

از زمانی كه ایران در تحریم قرار گرفت و واردات سوخت به كشور لغو شد، تلاش صنعتگران نفت در زمینه تولید بنزین مرغوب افزایش یافت.

پژوهشگاه صنعت نفت با همكاری شركت ملی مهندسی ساختمان نفت توانستند با دستیابی به دانش فنی ایزومیر، اقتدار ایران را در مقابل این تحریم‌ها نشان دهند.

هدف از طراحی و راه‌اندازی این واحد افزایش ظرفیت و ارتقاء كیفیت فرآورده‌های نفتی و رساندن آن به سطح مرغوبیت 2005 EURO است. ارتقاء سطح مرغوبیت بنزین مستلزم راه‌اندازی واحد ایزومراسیون در پالایشگاه به وسیله دانش فنی ایرانی بود.

این دانش فنی پس از ثبت با تلفیق نام پرشكوه ایران ایزومیر نام‌گذاری شده و با نام پژوهشگاه نفت و شركت ملی مهندسی ساختمان نفت ثبت شد.

این طرح كه در پالایشگاه‌ امام خمینی شازند اجرا شده است، ظرفیت 8500 بشكه در روز را داراست و همچنین این دانش فنی برای هر پالایشگاه یا مجتمع پتروشیمی كه نفت سفید تولید می‌كند كاربرد دارد.

مطالعه جامع و ارائه برنامه توسعه میدان بلال

این مطالعه شامل چهار فاز توصیف مخزن، مدلسازی مخزن، ارائه سناریو و تهیه MDP می‌باشد. در حال حاضر فاز توصیف مخزن كامل و مدل استاتیك مخزن ساخته شده است. در این مطالعه ارتباط مخزنی پارس جنوبی یا میدان بلال و احتمال داشتن مناطق پتانسیل‌دار و لایه‌های جدید مخزنی نیز در حال بررسی است.

مطالعه جامع و ارائه برنامه توسعه لایه نفتی میدان پارس جنوبی

این مطالعه نیز شامل فازهای توصیف مخزن، مدلسازی و تهیه MDP می‌باشد. در حال حاضر فاز توصیف مخزن در حال انجام می‌باشد. با توجه به نتایج بدست آمده ابعاد لایه نفتی بیشتر از پیشنهاد قبلی می‌باشد.

نرمافزار EPAT برای افزایش بهرهوری انرژی

طبق آمار شدت مصرف انرژی در ایران بیش از 2 برابر متوسط خاورمیانه و چهار برابر متوسط جهان است و این در حالی است كه در حدود 30 درصد از حامل‌های اولیه انرژی در بخش صنعت خصوصا در واحدهای تولید توان و حرارت به مصرف می‌رسند از اینرو مدیریت مصرف انرژی یك امر ضروری و اجتناب‌ناپذیر در سطح ملی می‌باشد.

برای مدیریت اصولی انرژی ابتدا می‌بایست وضعیت موجود شناسایی سپس فاصله آن تا وضع مطلوب تعیین شود و یك استراتژی عملی برای رسیدن به اهداف تعیین شده با در نظر گرفتن ارزیابی‌های مقطعی، اعمال گردد. در این راستا وجود یك نرم‌افزار جامع مدیریت انرژی می‌تواند نقش بسزا داشته باشد. از اینرو پژوهشگاه صنعت نفت سعی نموده است نرم‌افزار EPAT را با جهت‌گیری مذكور توسعه و به بازار ارائه دهد.

پیشتاز مدیریت مالكیت فكری در كشور

پژوهشگاه صنعت نفت تنها در سال 1388، 7 مورد ثبت اختراع داخلی و 4 مورد ثبت اختراع خارجی و در سال 1389، 9 مورد ثبت داخلی و 3 مورد ثبت خارجی داشته است كه در مجموع می‌توان گفت طی دو سال 1388 و 1389، 16 مورد اختراع در داخل كشور و نیز 7 مورد اختراع در خارج از كشور به ثبت رسیده است.

همچنین در سال 1388 پژوهشگاه صنعت نفت موفق به اخذ گواهی تأییدیه فنی برای 3 مورد نرم‌افزار جدید توسعه یافته در پژوهشگاه از شورای عالی انفورماتیك كشور گردید و در همین سال برای 4 مورد نرم‌افزار دیگرش نیز پس از اخذ گواهی تأیید به فنی، پروانه انتشار از وزارت فرهنگی و ارشاد اسلامی دریافت شد. 3 مورد نرم‌افزار جدید پژوهشگاه نیز در سال 1389 با تأیید شورای عالی انفورماتیك كشور موفق به اخذ گواهی تأیید فنی گردید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Page Reader Press Enter to Read Page Content Out Loud Press Enter to Pause or Restart Reading Page Content Out Loud Press Enter to Stop Reading Page Content Out Loud Screen Reader Support